Właściwie trudno jednorazowo przydzielić poszczególnym działom stałą liczbę godzin, gdy uznamy, że charakter przedmiotu może pozwolić (bez pomijania istotnych treści z podstawy programowej) na pewną swobodę – można wówczas dostosowywać realizację np. do potrzeb uczniów czy ich zainteresowań. Niemniej, chcąc uniknąć chaosu, proponuję następujący rozkład godzin w każdej z klas:

lp.	obszar programowy	liczba godzin
1.	Teoria kultury.	3
2.	Antropologia kultury.	3
3.	Historia kultury.	2
4.	Instytucje kultury.	1
5.	Ochrona zabytków. Prawa autorskie.	2
6.	Sztuki plastyczne.	4
7.	Muzyka.	5
8.	Teatr.	3
9.	Film.	5
10.	Nowe media.	4

Szczegółowy rozkład treści prezentuję w postaci planu wynikowego. Przy każdym zagadnieniu podaję tytuły artykułów, których fragmenty będą wykorzystane przy omawianiu zagadnienia. Podczas pracy nad programem pojawiła się we mnie pokusa, aby przy zagadnieniach dotyczących muzyki i sztuk plastycznych ująć standardy ujęte w rozporządzeniu ministra MENiS przy przedmiotach „Historia muzyki”, „Historia sztuki” i „Wiedza o tańcu”, ale ostatecznie zrezygnowałem z tego pomysłu – uwzględnienie standardów mogłoby sugerować uczniowi, że został wystarczająco przygotowany do egzaminu maturalnego z któregoś z tych przedmiotów, a to przecież niemożliwe, gdy przypatrzymy się objętości materiału. Pozostałe godziny przeznaczam na prezentację wytworów uczniów (np. będących efektem realizacji projektów), na sprawdziany i powtórki.

OBSZAR	TEMAT	LICZBA GODZIN	TREŚĆ	POMOCE DYDAKTYCZNE	PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA	KATEGORI CELU
TEORIA KULTURY	1. Co to jest kultura?	1	Zastanawia się nad znaczeniem słów: kultura, natura, cywilizacja. Poznaje różnorodność definicji kultury.	*Stefan Czarnowski, Kultura (fragm.) *Ruth Benedict, Wzory kultury (fragm.) słowniki języka polskiego, encyklopedie ilustracje przedstawiające wytwory kultury i natury; różne definicje kultury	– odróżnia elementy świata kultury od tworów i zjawisk natury – rozumie pojęcia: kultura, kultura regionalna, kultura ludowa, mała ojczyzna – określa relacje pomiędzy pojęciami: kultura materialna, kultura duchowa – zna podział kultury ze względu na jej zasięg i czas oddziaływania – wyjaśnia pojęcie „piramida kultury” – wykorzystuje poznane pojęcia do charakterystyki kultury własnego regionu	B B A A B C
	2. Wśród znaków kultury.	1	Refleksja nad złożonością zjawiska kultury. Wskazanie na związek między tożsamością człowieka a wytwarzanie znaków kultury.	*Ernst Cassirer, [Klucz do natury człowieka –symbol] przedmioty będące znakami kultury współczesnej, np. telefony komórkowe, plakaty, reklamy, fotosy gwiazd ilustracje przedstawiające różne znaki kultury	– odróżnia znaki ikoniczne od arbitralnych – zna pojęcia: konwencja znakowa, kod, medium – wskazuje symbole zrozumiałe dla różnych grup ludzi (np. rodziny, organizacji, mieszkańców danego regionu) – wyjaśnia sformułowanie „wzór kultury”; wymienia elementy takiego wzoru – wyjaśnia, w jaki sposób symbole budują tożsamość danej społeczności(np. narodowej, regionalnej) – wyjaśnia określenie animal symbolicum	B A A B B B
	3. Co to jest kultura popularna?	1	Analiza zjawiska kultury masowej, wskazanie przykładów i próba oceny.	*Roland Barthes, “Persil i Omo” (fragm.) przedmioty charakterystyczne dla współczesnej kultury popularnej	– rozumie pojęcia: homogenizacja kultury, kultura masowa, kultura popularna, subkultura – porównuje odkrycia ludzi z „wynalazkami” zwierząt – dostrzega rolę obrazu we współczesnej kulturze popularnej – analizuje reklamę telewizyjną pod kątem wykorzystanej w niej symboliki – odnajduje przykłady autotematyzmu w kulturze popularnej – potrafi wskazać czas i przyczyny powstania kultury popularnej; podaje przykłady tekstów popkultury – zna pojęcia: pop-art, performance, hiperrealizm, graffiti, asambla – potrafi zanalizować zjawisko kiczu w kulturze popularnej	B C C D C C A D
ANTROPOLOGIA KULTURY	4. Między globalizacją a regionalizmem.	1	Historyczne źródła jedności i zróżnicowania kultury europejskiej.	*Stanisław Pietraszko „Studia o kulturze” (fragm. Z 1996)	– zna historyczne źródła jedności i zróżnicowania kultury europejskiej – ma poczucie tożsamości kulturowej – wskazuje momenty przenikania do kultury rodzimej i obcej	A C C
	5. Kobieta w kulturze, czyli o zjawisku feminizmu.	1	Refleksja nad postulatem spojrzenia na kulturę z kobiecego punktu widzenia. Wskazanie złożoności tego zjawiska w kontekście historycznym i socjologicznym.	*Simon Beavonire „Druga płeć” (fragm.)	– zna historię feminizmu (od sufrażystek do feministek) – wie, że feminizm jest zjawiskiem niezwykle zróżnicowanym – zna postulatu współczesnych feministek	A B A
	6. O swoistości człowieka w świecie natury i wartości.	1	Wskazanie wyróżników człowieka w świecie natury i próba odpowiedzi czym człowiek różni się od zwierząt.	*Roman Ingarden „Jak istnieją wartości?” (fragm.)	– zna pojęcie wartości jako jakości autotelicznej – wskazuje na różnice między światem człowieka a światem zwierząt (swoistość człowieka) – wskazuje różne sfery życia człowieka (społeczna, cywilizacyjna, kultury)	A B B
	7. Subkultury – różne oblicza człowieka współczesnego.	2	Prezentacja zjawisk pojawiających się na obrzeżach kultury oficjalnej. Omówienie najważniejszych wyróżników i subkultur.	* Barbara Fatyga „Dzicy z naszej ulicy. Antropologia kultury młodzieżowej” (fragm.) *Marian Filipiak „Od subkultury do kultury alternatywnej” (fragm.)	– zna pojęcia subkultura, kultura oficjalna, kultura alternatywna, sqot, styl bycia, ethos – klasyfikuje subkultury wg określonych cech – zna subkultury istniejące w jego najbliższej okolicy – podaje różne definicje subkultury	A C A A
HISTORIA KULTURY	8. Największe cywilizacje i ich wpływ na kulturę współczesną.	1	Próba umiejscowienia cywilizacji współczesnej w historii kultury; wskazanie kontynuacji określonych zjawisk i zjawisk swo-istych, nie posiadających odpowiedników we wcze-śniejszych cywilizacjach.	*Jean-Marie Domenach „Europa: wyzwanie dla kultury” (fragm.) *F.Brandel i in. „Morze Śródziemne. Region i jego dzieje“ (fragm.)	– zna chronologię starożytności – wskazuje na obecność wartości świata starożytnego w kulturze Europy i Polski – poznaje różne sposoby poznawania historii kultury od starożytności do współczesności	A B C
	9. Nowoczesność i postmodernizm.	1	Analiza kultury na przełomie XIX/XXI wieku z punktu widzenia zjawisk charakterystycznych dla moderny i kryzysu postmodernistycznego.	*Mary F. Rogers “Barbie jako ikona kultury” (fragm.) *Umberto Eco „Superman w kulturze masowej” (fragm.) *Michel Faucauld „Śmierć podmiotu” (fragm.)	– wymienia najważniejszych „prawodawców” postmodernizmu – potrafi wytłumaczyć przyczyny kryzysu modernistycznego w kulturze – rozróżnia estetykę wzniosłości i estetykę egzystencji – rozumie termin „śmierć wielkich narracji”	A B C B
INSTYTUCJE KULTURY	10. Instytucje kultury w najbliższej okolicy.	1	Stworzenie definicji instytucji kultury. Sporządzenie mapy adresów takich instytucji w najbliższej okolicy.	*Ernst Hans Gombrich, Muzeum wczoraj, dziś i jutro (fragm.) *Jan Białostocki, Galeria arcydzieł czy dom kultury (fragm.)	– umie wskazać strony www dotyczące własnego regionu; – zna podstawowe cele działalności muzeów – wymienia najsłynniejsze muzea światowe; umie odnaleźć ich strony w Internecie – wie, jakie muzea znajdują się w najbliższej okolicy; zna najcenniejsze eksponaty w nich przechowywane – rozumie pojęcia: konserwacja, restauracja, rekonstrukcja – potrafi wskazać czynniki decydujące o sposobie przeprowadzania konserwacji – opowiada o różnych typach muzeów i ich funkcjach – przygotowuje dokumentację wybranego zabytkowego obiektu	A A A A B C B D
OCHRONA ZABYTKÓW. PRAWA AUTORSKIE	11. Ochrona zabytków. Co to są prawa autorskie?	2	Zapoznanie uczniów z podstawami prawnymi ochrony zabytków i ochrony praw autorskich. Podanie sposobów ochrony zabytków w Polsce. Sporządzenie mapy obiektów chronionych w naszej okolicy. Odpowiedź na pytanie czym jest Światowa Lista Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.	Akty prawne regulujące ochronę zabytków i zasady ochrony dóbr intelektualnych (prawo autorskie).	– zna główne zasady prawa autorskiego; – omawia genezę oraz wyjaśnia istotę idei zorganizowanej ochrony dóbr kultury oraz konserwacji zabytków – omawia problem rekonstrukcji zabytków – wskazuje przykłady obiektów umieszczonych na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO – zna główne zasady ochrony i konserwacji zabytków ujęte w Karcie Weneckiej – wymienia nazwy polskich instytucji zajmujących się ochronà zabytków – orientuje się, jaki jest stan zabytków w najbliższej okolicy	A C B B A A D
SZTUKI PLASTYCZNE	12. Co to jest piękno?	1	Analiza pojęcia piękna; różne jego definicje; subiektywny i obiektywny charakter piękna.	* Władysław Tatarkiewicz „Dzieje pięciu pojęć” (fragm.) *Hans-Georg Gadamer, „Sztuka i porządek” (fragm.)	– porównuje zachowany fragment dzieła antycznego z epoki klasycznej ze współczesnym dziełem świadomie „niedokończonym” – potrafi scharakteryzować piękno jako wartość estetyczną – omawia różne teorie piękna (piękno jako wartość subiektywna lub obiektywna); określa, jaką koncepcję piękna realizuje twórca wybranego dzieła sztuki na podstawie różnych kryteriów (np. intencji, oddziaływania, stosunku do rzeczywistości, wartości estetycznych) lub określonego porządku – potrafi przedyskutować problem: czy piękno jest wartością obiektywną, czy subiektywną; pod tym kątem komentuje wybrane współczesne dokonania twórcze	C C C D
	13. Sztuka i dzieło sztuki.	1	Analiza pojęcia sztuki i jego ewolucji. Wprowadza się pojęcie oryginału, kopii i plagiatu. Analizuje się sztukę z punktu widzenia mimesis i abstrakcji.	Przykłady różnych dzieł z różnych epok; zbiór zeszytów z cyklu „Galeria sztuki. Najsłyn-niejsze dzieła mistrzów malar-stwa” wydawnictwa DeAgostini. Słowniki i encyklopedie.	– analizuje różnice między wybranymi dziełami klasycznymi i antyklasycznymi – nazywa elementy architektoniczne charakterystyczne dla poszczególnych stylów – omawia różne koncepcje sztuki	C A B
	14. Styl, prąd, epoka.	2	Zapoznanie uczniów z historią sztuki; wskazanie cech charakterystycznych poszczególnych styli, prądów i epok.	Podręcznik „Człowiek-twórca kultury”. Plansze edukacyjne prezentujące malarstwo różnych epok.	– porównuje obrazy renesansowy i współczesny pod kątem kompozycji – wyjaśnia pojęcia: styl, prąd, epoka – zna cechy stylów klasycznych i antyklasycznych – wskazuje przykłady dzieł różnych sztuk typowych dla wybranej epoki – wyjaśnia relacje między sztuką wysoką a sztuką niską oraz między sztuką wysoką a sztuką użytkową – wyjaśnia, dlaczego z fragmentu rzeźby antycznej można odtworzyć całość – wybrane dzieła sztuki identyfikuje z konkretną epoką i stylem – odnajduje w swojej okolicy zabytki architektury i sztuki, potrafi je przypisać do określonych stylów – omawia analogie między formami ubiorów i formami architektury w poszczególnych epokach	C B A B B B C C B
	15. Kim jest artysta?	1	Ukazanie zmieniającego się obrazu artysty od rzemieślnika, poprzez twórcę do prowokatora.	*Giorgio Vasari, „Charakter i zwyczaje Michała Anioła“ (fragm.) *Gertrude Stein „Picasso“ (fragm.) Fragmenty filmów biograficznych z cyklu „Wielcy malarze”.	– omawia różne koncepcje artysty – wyjaśnia pojęcie mecenatu; podaje przykłady współczesnych mecenasów kultury – charakteryzuje twórczość wybranego artysty (np. mieszkającego w jego regionie) – potrafi się wypowiedzieć w dyskusji na temat prowokacji w sztuce – dostrzega odwieczną potrzebę utrwalania w sztuce piękna świata – bierze udział w dyskusji na temat: Jak znajomość biografii artysty wpływa na odbiór tworzonej przez niego sztuki? – dostrzega różne sposoby widzenia świata przez artystów	C B C D A D B
	16. Analiza dzieła plastycznego.	1	Analiza złożoności dzieła plastycznego (treść, forma), poszukiwanie kontekstów interpretacyjnych, stosowanie różnych teorii.	„Teka – wielkie dzieła malarstwa” wydawnictwa STENTOR	- w oparciu o zdobytą wiedzę potrafi przypisać dzieło sztuki do określonej epoki, stylu lub prądu - potrafi wskazać niezbędne konteksty interpretacyjne - interpretuje dzieło plastyczne	B C D
	17. Dlaczego kultura współczesna stwarza trudności w odbiorze?	1	Prezentacja najnowszych tendencji w sztukach plastycznych np. performance, graffiti, abject art., sztuka krytyczna itp.	*Herbert Read, „Rozpad formy w sztuce współczesnej” (fragm.) *Stanisław Lem, „O upadku sztuk wizualnych” (fragm.) zbiór prac artystów współczesnych, film dokumentalny poświęcony twórczości A.Worhola lub innego twórcy współczesnemu z cyklu „Wielcy malarze” kanału „History”; wybrane zeszyty z cyklu „Galeria sztuki. Najsłynniejsze dzieła mistrzów malarstwa” wydawnictwa DeAgostini.	– rozumie, na czym polegają zmiany w pojmowaniu sztuki zachodzące na przełomie XIX/XX w. – zna główne kierunki sztuki współczesnej – rozumie terminy: tradycja, awangarda, sztuka iluzjonistyczna – określa kierunek, do którego można przyporządkować wybrane dzieło współczesne; potrafi je zinterpretować – wykonuje kolaż lub organizuje happening – potrafi opisać i skomentować dzieło sztuki abstrakcyjnej – wyjaśnia, na czym polega bezforemność i niespójność sztuki współczesnej – zastanawia się, jakie warunki są konieczne, aby wytwór nazwać dziełem sztuki – podaje przykłady zatarcia granic między kunsztem a bylejakością	B A B C D C B B C
MUZYKA	18. Ontologia dzieła muzycznego.	1	Poszukiwanie odpowiedzi na pytanie skąd wzięła się muzyka i jak ona istnieje; czy ma charakter naturalny czy też „sztuczny”; jakie elementy tworzą muzykę i jaki jest jej język; jakie funkcje przypisywane są muzyce i jakie wartości niesie w sobie.	*Curt Sachs, „Muzyka w świecie starożytnym” (fragm.) *Johan Huizinga “Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury” (fragm.)	– umie wymienić rodzaje muzyki w zależności od obsady wykonawczej – wymienia elementy języka muzycznego – wypowiada się na temat funkcji muzyki w życiu człowieka i społeczeństwa – umie wymienić i krótko scharaktery-zować najważniejsze formy muzyczne	A A C B
	19. Rytm, melodia, harmonia – niezbędne elementy dzieła muzycznego.	1	Prezentacja złożoności dzieła muzycznego; wskazanie elementów niezbędnych do zaistnienia utworu muzycznego; wprowadzenie pojęcia sonaryzmu i aleatoryzmu.	*Zygmunt Bauman, „Muzyka w ponowoczesnym świecie“ (fragm.) *Hans Heinrich Eggebrecht, „Muzyka i czas” (fragm.) *Roman Ingarden „Utwór muzyczny i sprawa jego tożsamości” (fragm.)	– omawia znaczenie rytmu w wysłuchanych utworach – potrafi wskazać związki rytmu i tańca – wymienia funkcje tańca w życiu społecznym – zna nazwy wybranych tańców narodowych i towarzyskich – wypowiada się na temat roli rytmu w ulubionym gatunku muzycznym – zna terminy: rytmika taktowa, takt, metrum – tworzy proste rytmy – omawia genezę rytmiczności pieśni i muzyki instrumentalnej – komentuje związek tańca ze świętowaniem – odnajduje rytm w różnych dziedzinach sztuki i w przyrodzie – wypowiada się na temat roli akompaniamentu w utworze muzycznym – omawia relacje między harmonią a melodią – posługuje się terminami: homofonia, polifonia – rozumie pojęcia: systemy tonalne, systemy atonalne w muzyce – rozpoznaje prezentowane w wybranym utworze instrumenty i próbuje je klasyfikować według różnych kryteriów	B A B A C A D C D D C B B B D
	20. Gatunki muzyczne i ich ewolucja.	1/2	Wskazanie najważniejszych gatunków muzycznych i powiązanie ich z epokami muzycznymi. Na przykładzie symfonii analiza przemian w obrębie gatunku.	Claude Debussy, Ślady na śniegu – preludium nr 6 z I zeszytu Preludiów na fortepian *Fryderyk Chopin, Preludium c-mol op. 28 nr 20	– posługuje się terminami: klasycyzm, romantyzm w muzyce – wymienia nazwiska wybitnych kompozytorów polskich i światowych – porównuje dramaturgię wewnętrzną wybranych utworów muzycznych	B A C
	21. Muzyka czasów współczesnych. Muzyka młodych i jej odmiany.	1/3	Wskazanie najnowszych trendów muzycznych zarówno w obrębie tzw. muzyki poważnej, jak również muzyki lekkiej. Przegląd nurtów muzycznych, ich historii i cech charakterystycznych oraz najwybitniejszych utworów i twórców (jazz, blues, rock, reage, punk, country, hip-hop i inne).	*Theodor W. Adorno „Filozofia nowej muzyki” (fragm.) Utwory prezentowane przez uczniów wedle ich upodobań i gustu.	– wskazuje przykłady utworów muzycznych bliskich kiczu; omawia wpływ przemysłu komercyjnego na kształtowanie się gustów muzycznych – łączy muzykę rockową z lat 60. i 70. XX w. z buntem pokoleniowym; dostrzega zjawisko buntu w muzyce współczesnej, np. w hip-hopie i rapie – rozpoznaje śpiew białym głosem ulubiony przebój, np. rockowy, hip-hopowy – potrafi wymienić nazwiska sławnych wirtuozów – opisuje rolę muzyki w życiu codziennym – zna pojęcia: muzyka popularna, ludowa, dworska, muzyka świata, folk – potrafi scharakteryzować rock jako ideologię buntu – rozumie relacje pomiędzy muzyką codzienności a muzyką poważną; omawia stopień ich wzajemnego przenikania się – wypowiada się na temat ulubionego stylu muzycznego, uzasadnia swój wybór – wypowiada się na temat roli nagrań utworów muzycznych we współczesnym świecie – porównuje muzykę nagraniową z koncertem granym na żywo	B C C A B A B C B B C
	22. Współczesne i dawne instrumenty muzyczne. Muzyka dawna i muzyka ludowa.	1/2	Prezentacja brzmienia i wyglądu instrumentów muzycznych; wprowadzenie podstawowej klasyfikacji; rozpoznawanie brzmienia instrumentów – ćwiczenia.	CD-ROM Człowiek – twórca kultury	– ocenia zasadność krytyki muzyki elitarnej; – rozpoznaje wybrane instrumenty ludowe i ich brzmienia oraz potrafi wskazać rejony występowania danych instrumentów w Polsce	D C
TEATR	23. Zróżnicowanie historyczne i geograficzne zjawisk teatralnych.	1	Prezentacja historii teatru od czasów najdawniej-szych. Znajomość cech teatru greckiego, rzymskiego, japońskiego, indyjskiego itd.	* M.Kocur „”Teatr antycznej Grecji”, „Rzym jako teatr” (wybrane fragmenty)	–orientuje się w historii teatru – wymienia fakty wskazujące na zróżnicowanie form teatralnych w zależności od położenia geograficznego i różnych filozofii teatru –wie, jakie zmiany spowodowała w teatrze Wielka Reforma Teatru – wymienia nazwiska wybitnych twórców teatru polskiego – rozpoznaje konwencje teatralne; dostrzega elementy wizerunku postaci, którymi aktor kształtuje oczekiwania widza – charakteryzuje wybrane konwencje teatralne – wie, co to jest teatr faktu – wymienia przykłady stylizacji teatralnej i gry konwencjami w teatrze	A B A A C B A B
	24. Przestrzeń teatralna i sposoby jej organizacji.	1	Prezentacja różnych sposobów organizacji przestrzeni teatralnej i jej skutki. Wielka Reforma Teatru (XIX w.).	* M.Kocur „Reżyser komponuje scenę” (fragm.) *Jerzy Grotowski, „Ku teatrowi ubogiemu” (fragm.) *Peter Brook, „Pusta przestrzeń” (fragm.) CD-ROM Człowiek – twórca kultury	– zapoznaje się z ideą teatrów: „pudełkowego”, enwironmentalnego, totalnego, „ubogiego” – na podstawie materiału filmowego potrafi omówić przestrzeń gry i usytuowanie widza w poszczególnych typach teatru	A D
	25. Twórca w teatrze – widz w teatrze.	1	Rola twórcy w teatrze (Grotowski, Kantor) oraz rola widza we współtworzeniu spektaklu.	* M.Kocur „Grotowski jako dzieło sztuki” (fragm.) oraz „Traktat o reżyserze” (fragm.) CD-ROM Człowiek – twórca kultury	- zna pojęcia: amfiteatr antyczny, teatr jarmarczny, teatr elżbietański, przestrzeń sceniczna, iluzja sceniczna – porównuje różne miejsca teatralne; omawia wpływ ukształtowania przestrzeni scenicznej na sposób odbioru przedstawienia – potrafi wskazać teatry w swojej okolicy – opisuje budynek wybranego teatru – określa różne role widza (np. widz jako świadek, sędzia, współuczestnik) – porównuje przedstawienie teatralne z innymi wydarzeniami kulturalnymi z publicznością – odnajduje w Internecie potrzebne informacje na temat wybranych teatrów – wyjaśnia, w jaki sposób widownia XIX-wiecznego teatru odzwierciedlała ówczesną hierarchię społeczną – wyjaśnia, czym się różni teatralne odczytanie dramatu od lektury literackiej – omawia istotę napięcia dramatycznego, np. konflikt protagonisty i antagonisty – posługuje się terminami: inscenizacja, inscenizator, – wskazuje różnice między widzem a świadkiem autentycznego wydarzenia – rozumie pojęcia: efekt obcości, czwarta ściana – omawia koncepcję „teatru ubogiego” – wyjaśnia, jakie znaczenie ma dla teatru interakcja aktor–widz – zna wybrane czasopisma poświęcone współczesnemu teatrowi	A C B B B C D D B B A C B C D A
	26. Art performance i performance art. Happening.	1	Mapa ważnych instytucji teatralnych w Polsce i regionie. Nowatorstwo niektórych rozwiązań formalnych. „Pomarańczowa alternatywa” i happening w teatrze.	*Roger Callois, „Znaczenie gier w kulturze” (fragm.) fragment wywiadu-happeningu z twórcą „Pomarańczowej alternatywy” Majorem Fridrihem	–wyjaśnia różnicę między art performance i performance art –zna termin happening i potrafi wymienić cechy działań happeningowych –potrafi wskazać awangardowe teatry działające na terenie Polski	B A B
FILM	27. Jak rodziło się kino?	1/2	Prezentacja początków kina i jego przemian, w tym największych twórców filmowych i tzw. szkoły filmowe.	*Siegfried Kracauer, „Teoria filmu. Wyzwolenie materialnej rzeczywistości” (fragm.) materiały z periodyków „Kino” i „Film” oraz wybranych serwisów internetowych.	– zna historię początków kina i nazwiska jego prekursorów – wymienia główne etapy w kształtowaniu się kina jako nowej sztuki – wymienia największych luminarzy kina i przemiany, które dzięki nim się dokonały – wymienia pierwsze obrazy i krótko przedstawia ich treść – wyjaśnia zależność sztuki filmowej od rozwoju techniki – wskazuje konsekwencje faktu, że film jest przedsięwzięciem ekonomicznym – rozumie mechanizm tworzenia w filmie iluzji rzeczywistości – rozumie pojęcie „film animowany” – porównuje film i fotografię do innych sztuk – rozważa, czy twórca filmu powinien się ograniczać do odczytywania materialnej rzeczywistości – wie, jak opowiadano historię w kinie dawnym	A A A A C C B B C D A
	28. Rodzaje narracji filmowej. Muzyka filmowa.	1	Zapoznanie ucznia z rodzajami narracji filmowej i prezentacja odpowiednich przykładów. Różne funkcje muzyki filmowej i różne jej rodzaje.	*Lew Kuleszow, „Scena filmowa” fragmenty filmów: F.Coppola „Czas apokalipsy”, S. Leone „Dawno temu w Ameryce” CD-ROM Człowiek – twórca kultury	– wyjaśnia rolę montażu w filmie; – określa typ montażu wybranego dzieła filmowego (montaż narracyjny, montaż intelektualny) – porównuje narrację w filmie fabularnym i w powieści – przy analizie dzieła filmowego wskazuje na kategorie muzyki immamentnej i transcendentnej	C C C D
	29. Filmowe środki stylistyczne.	2	Zapoznanie z językiem kina: ujęcie, przeciw-ujęcie, scena, plan, kadr. Prezentacja różnych sposobów montażu i pracy operatora.	* Marek Hendrykowski „Słownik terminów filmowych” * Jerzy Płażewski „Język filmu” w: „Kino stylu zerowego” fragmenty filmów: S.Spielberga „Szczęki”, S. Leone „Dawno temu w Ameryce”; CD-ROM Człowiek – twórca kultury	– charakteryzuje podstawowe środki stylistyczne filmu dotyczące rzeczywistości przed kamerà, sztuki operatorskiej i montażu – wskazuje ich rolę w tworzeniu narracji filmowej i budowaniu znaczeń – rozumie główne pojęcia stylistyki filmowej (ujęcie, przeciwujęcie, scena, plan, kadr – zna rodzaje planów filmowych i potrafi je określić we fragmencie filmu – tworzy scenopis wymyślonego opowiadania – omawia styl narracji w kinie hollywoodzkim (lata 20. XX w.); wskazuje przykłady współczesnych filmów nawiązujących do tego klasycznego wzorca – wyjaśnia znaczenie selektywności obrazu filmowego – potrafi zastosować zdobytą wiedzę do analizy dzieła filmowego	C B B A D C C D
	30. Jak zmieniają się gatunki filmowe (na przykładzie horroru)?	1	Prezentacja konwencji gatunkowych, charakte-rystyka wybranych gatun-ków filmowych. Wskazanie na przenikanie się gatunków (pastisz i parodia) oraz zmiany w obrębie jednego gatunku.	* Charles F. Altman, „Kulturowy i kontrkulturowy charakter kina gatunków” (fragm.) fotosy z filmu gangsterskiego, westernu, melodramatu, musicalu, plakat do filmu fantastyczno-naukowego, ew. fragmenty filmów reprezentujących wybrane gatunki fragmenty filmów: R.Wiene „Gabinet doktora Caligari”, W.F.Murnau „Nosferatu –Symfonia grozy”, W.Herzog „Nosferatu wampir”, F.F.Coppola „Dracula”, R.Polański „Nieustraszeni zabójcy wampirów”.	– wymienia cechy wyróżniające poszczególne gatunki filmowe – charakteryzuje ulubiony gatunek filmowy – rozumie pojęcia: kino gatunków, konwencja gatunkowa, klasyka gatunku – omawia problem autorstwa dzieła filmowego – umie wymienić zawody i funkcje osób pracujących nad realizacjà filmu – zna postulaty francuskich reżyserów Nowej Fali – analizuje fragmenty wybranych filmów, określa ich cechy gatunkowe – podaje przykłady stylizacji w filmie (pastisz, parodia itd.) – wyjaśnia nazwę „fabryka snów” – omawia rolę kina gatunków w kulturze – wyjaśnia fenomen horroru – analizuje przemiany w ukazywaniu jednego motywu (wampir)	A C B B B A D C B C C D
	31. Czy łatwo jest rozpoznać styl danego reżysera? Kino autorskie.	1/2	Prezentacja wybitnych twórców kina oraz nagród filmowych. Analiza twórczości wybranego reżysera pod względem podobieństw stylistycznych. Zwrócenie uwagi na problem autorstwa filmu.	* Jerzy Płażewski „Kino autorskie” w: „Kino stylu zerowego” * A.Wajda „Filmy. Oskar 2000” fragmenty filmów A.Wajdy: „Popiół i diament”, „Człowiek z marmuru”, „Brzezina”, „Pan Tadeusz”, „Zemsta” lub R.Polańskiego: „Dziecko Rosmary”, „Chinatown”, „Frantic”, „Piraci”, „Dziewiąte wrota”, „Pianista”, „Nieustraszeni zabójcy wampirów”	– wymienia wybitnych twórców europejskiego i polskiego kina autorskiego; – charakteryzuje twórczość jednego z nich; – wymienia znane festiwale i konkursy filmowe; – przygotowuje prezentację twórczości jednego z nich – wyjaśnia termin „kino autorskie”	A C A D B
	32. Rola filmu dokumentalnego. Co to jest paradokument? Co to jest przekład intersemiotyczny – problem adaptacji filmowej.	1/2	Wprowadza się rozróżnienie między filmem fabularnym a dokumentalnym i wskazuje możliwości wzajemnego przenikania (pojęcie paradokumentu).	* John Grierson Dokumentalizm (fragm.) * Kazimierz Karabasz, Bez fikcji (fragm.) Prezentacja wydarzenia raz ujętego w formie filmu dokumentalnego, a raz w postaci filmu fabularnego (film dokumentalny nt. wydarzeń sierpniowych i fragment filmu A.Wajdy „Człowiek z żelaza”)	– wskazuje różnice pomiędzy filmem dokumentalnym a filmem fabularnym – podaje przykłady filmów łączących fikcję z dokumentem – omawia rolę inscenizacji i komentarza w filmie dokumentalnym – wie, że film dokumentalny jest zawsze subiektywną wypowiedzią autora – wskazuje możliwości manipulacji w filmie dokumentalnym; – znajduje tematy na film dokumentalny, uzasadnia swój wybór – pisze kodeks etyczny dokumentalisty – charakteryzuje wybraną telewizję tematyczną – układa ramówkę własnego kanału telewizyjnego;	C B B A C D D C D
NOWE MEDIA	33. Telewizja – pomaga czy szkodzi. Konwencje programów telewizyjnych.	1/2	Prezentowane są cechy telewizyjnego programu informacyjnego.	*Horace M. Newcomb, Paul M. Hirsch, Telewizja jako forum kultury (fragm.) *Farrel Corcoran, Telewizja jako Aparat Ideologiczny: Władza i Przyjemność (fragm.) *Jean Baudrillard, [Telewizja to inny świat] CD-ROM Człowiek – twórca kultury, lekcja 2 wybrane informacyjne strony internetowe; ew. fragmenty tych programów nagrane na wideo dowolna gazeta z programem telewizyjnym	– charakteryzuje funkcje, cechy i styl tele-wizyjnych programów informacyjnych – zna gatunki telewizyjne i typy programów nadawanych przez różne stacje telewizyjne – bierze udział w dyskusji nad problemem uzależnienia od telewizji podejść do przekazu telewizyjnego i ocenić charakter wybranych programów – zna pojęcia: ramówka, telewizja publiczna, telewizja komercyjna, deregulacja – zastanawia się nad zaletami i wadami stacji państwowych i komercyjnych – wskazuje cechy przekazu telewizyjnego (np. nieformalność, nieprzerwany strumień przekazu) warunkujące popularność tej stacji – omawia problem regulacji rynku telewizyjnego przez państwo – zna modele ekonomiczno-polityczne telewizji: europejski i amerykański – potrafi krytycznie ocenić charakter programów typu reality show, talk-show – omawia rolę telewizji we współczesnej kulturze – dostrzega niebezpieczeństwa wynikające z bezkrytycznego odbioru programów telewizyjnych (np. iluzja neutralności, wymieszanie treści ważnych i błahych) – wymienia tytuły programów, które mogą wywoływać obojętność lub zaangażowanie widzów – omawia związek świata telewizji ze światem rzeczywistym	C A D A B C B A C B C A B
	34. Analiza reklamy telewizyjnej i prasowej.	1/2	Budowa reklamy, jej funkcje; zasady etyczne w tworzeniu reklam. Porównanie formy i treści reklam. Tworzenie własnej reklamy.	Wybrane reklamy telewizyjne i prasowe przygotowane przez nauczyciela i uczniów. Środki multimedialne. Artykuły popularnonaukowe na temat reklamy.	– zna budowę reklamy; – wymienia środki perswazyjne w reklamie; – wie na czym polega manipulacja w reklamie; – analizuje wybraną reklamę pod względem wykorzystanych w niej środków perswazyjnych i formalnych; – tworzy własną reklamę	A A A C D
	35. Zjawisko Internetu i gier komputerowych.	1/2	Prezentuje się historię Internetu. Poszukuje się odpowiedzi nad różnicami między światem wirtu-alnym a rzeczywistym. Dokonuje się prezentacji zalet i wad w korzystaniu z sieci. Rodzaje gier komputerowych i prezentacja wybranych.	* Pierre Lewin „Drugi potop”; * Marshall McLuhan, „Globalna wioska” (fragm.) *J. C. Herz, „Wędrówki po Internecie” (fragm.) pracownia internetowa, oryginalne gry komputerowe, najpopularniejsze platformy z grami.	– zna historię Internetu - opisuje kontakt z rzeczywistością wirtualną w porównaniu z funkcjono- waniem w świecie rzeczywistym – rozumie pojęcia: system rozrywkowy, fikcja interaktywna, gra sieciowa – charakteryzuje ulubioną grę komputerową – wyszukuje podobieństwa i różnice między grami komputerowymi a innymi dziedzinami życia społecznego, które mogą przypominać gry, np. polityka, wojna, edukacja – bierze udział w dyskusji na temat: Czy gry komputerowe wpływają na wzrost zachowań agresywnych, czy może pozwalają na przeżycie agresji w zastępczy, bezpieczny sposób? – zabiera głos w sprawie wad i zalet gier komputerowych – zna pojęcia: hipertekst, witryna internetowa – umie wyjaśnić, dlaczego Internet jest nazywany medium demokratycznym; wskazuje konsekwencje braku hierarchii informacji w Internecie – potrafi przedyskutować kwestię wymogu wolności przekazu informacji i jednoczesnej konieczności wprowadzenia ograniczeń w dostępie do treści szkodliwych – porównuje Internet z tradycyjnymi środkami przekazu, np. z książką, prasą, listem;	A B B C D D C A B D C
	36. Sztuka multimediów – nowe-stare zjawisko w kulturze.	1	Prezentacja osiągnięć sztuki multimedialnej poprzez analizę treści Festiwalu „WRO”. Zjawiska rzeźby telewizyjne, instalacje multimedialne, grupa FLUXUS	* W.Benjamin „Dzieło sztuki w dobie jego mechanicznej reprodukcji” (frag.); *Ryszard W. Kluszczyński „Sztuka multimediów” Materiały multimedialne z wrocławskiego festiwalu sztuki nowoczesnej „WRO 2005” lub ewentualnie wizyta na kolejnej edycji festiwalu. Film „Katedra” i „Tango” Rybczyńskiego.	– wskazuje przykłady sztuki współcze-snej, w których odbiorca dzieła może w nie ingerować (np. happening, performance) - wyjaśnia co to jest sztuka interaktywna - wyjaśnia co to jest sztuka komputerowa.	B B B